چرا شیعیان بنی امیه را در زیارت عاشورا لعنت میکنند؟!

.........................................

در فقرات زیارت عاشورا این گونه آمده است «لعن الله بنی‌امیه» یعنی خدا تمام بنی‌امیه را لعنت كند.

اولاً لعن بنی‌امیه منحصر به ریارت عاشورا نمی‌باشد تا خدشه‌ای به اصل این زیارت شریفه وارد شود بلكه احادیث، تاریخ و سیره فریقین مكتب امامت و خلافت نیز آمده است.

ثانیاً: علاوه بر این، لعن و مذمت آنها در قرآن كریم نیز آمده است:

1ـ سوره اسراء: « و ما جعلنا الرؤیا التی اریناك الا فتنةً للناس و الشجرة الملعونه فی‌القرآن و نخوفهم فما یزید الا طغیاناً كبیراً»[1].

 ابتدا نظرات مفسرین اهل سنت را می‌آوریم آنگاه به نظر مفسرین مكتب امامت می‌پردازیم:


از مفسران و دانشمندان اهل سنت؛ فخر رازی، آلوسی، سمعانی و قنوجی و بخاری در تفسیر این آیه نقل كرده‌اند كه پیامبر اكرم   r در خواب دید، بنی‌امیه مانند بوزینگاه از منبر او بالا می‌روند و از این مطلب خیلی ناراحت شد و فرمود: «بنی‌امیه شجره ملعونه هستند».[2]

از جمله مفسران شیعه كه گفته‌اند: منظور از شجره ملعونه در قرآن بنی‌امیه می‌باشند عبارتند از: شیخ طوسی، طبرسی، صاحب منهج الصادقین، شبّر و علامه طباطبایی و... .

2ـ سوره ابراهیم‌: «الم تر الی الذین بدّلوا نعمة الله كفراً و احلّوا قومهم دارالبوار»[3] تفسیر مجمع البیان در تفسیر این آیه شریفه حدیثی را نقل می‌كند كه در ضمن آن، مصداق این آیه بیان شده است: مردی از حضرت امیرالمؤمنین  u درباره این آیه سؤال كرد، حضرت فرمود: «هم الافجران من قریش، بنوامیه و بنوالمغیرة»[4]. یعنی مراد آیه قرآن دو قبیله‌اند كه فاجرترین قبایل قریش هستند آنها بنی‌امیه و بنی‌مغیره می‌باشند.

همچنین روایتی را محدثان اهل سنت از پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) نقل كرده‌اند به این مضمون كه: هلاك و نابودی امت من به دست جوانانی از قریش خواهد بود كه بخاری و مسلم آن را به بنی‌امیه تطبیق كرده‌اند.[5]

اما لعن در زیارت عاشورا: لعن به معنی طرد و دور نمودن از رحمت است. و لعن خدا به معنی دور ساختن از مقام قرب و تبعید از جوار رحمت الهی است، واژه لعن در قرآن كریم به صورتهای مختلف آمده مثل «لعنهم الله بكفرهم» یعنی«طردهم و ابعدهم من الرحمة»[6] و در زیارت عاشورا هم به همین معنی می‌باشد«لعن الله بنی‌امیة قاطبةً» یعنی خدا لعنت كند و از رحمت خود بنی‌امیه را تماماً دور سازد. ظاهر عبارت حتی با قطع نظر از تأكید و تعمیم به لفظ قاطبه، عام است و شامل تمام بنی‌امیه می‌شود و كلمه قاطبه تعمیم آن راتأكید می‌كند.پس به مقتضای آیه شریفه گذشته و این كلمه اززیارت عاشورا هیچیك از بنی‌امیه مؤمن نبوده‌اند.

از طرفی یقین داریم كه تعدادی از بنی‌امیه از خوبان و مومنان واقعی و پیروان ولایت اهل بیت (علیهم السلام) بوده‌اند مثل: خالد بن ‌سعید بن‌ العاص[7] و ابوالعاص بن ربیع كه از بیعت با ابی‌بكر سرباز زدند و با امیرالمؤمنین (علیه السلام) ثابت قدم ماندند.[8]

امامه دختر همین ابوالعاص بعد از رحلت حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) به وصیت او به همسری حضرت علی u  درآمد و یكی دیگر از بنی‌امیه كه از یاران حضرت امیر است، محمد بن ‌ابی‌حذیفه می‌باشد كه مادر او دختر ابوسفیان بود ولی او از خواص یاران امیرالمؤمنین می‌باشد و در راه محبت آن جناب رنجها كشد و سالها در زندان معاویه كه دایی او بود به سربرد و در نهایت، او با معاویه همراهی نكرد.

پس اكنون در تعاریض بین آیات و متن زیارت عاشورا و روایات با خصوص این افراد چه باید كرد؟

در این مورد باید گفت: مراد از بنی‌امیه آن گروهی هستند كه در جهت غصب خلافت و خاموش كردن نور خدا و انكار ولایت ائمه اطهار (علیهم السلام) هم‌پیمان شده و با شمشیر و زبان، در بعضی و دشمنی اهلبیت همراهی نمودند و از آن جهت كه اغلب قریب به اتفاق بنی‌امیه در این مسیر بودند و بسیار كم‌ بودند كسانی كه در جهت مخالفت با پیامبر اسلام r  نباشد و به حكم «النادر كالمعدوم» آن تعداد ناچیز نادیده گرفته می‌شئند. در جهت عكس هم این گونه است در بنی‌هاشم اكثر به اتفاق موافق با راه پیامبر اكرمr بودند و كسانی همچون ابولهب وجود داشتند كه در روش از بنی‌هاشم جدا محسوب شده و مخالف پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) بودند.

نكته قابل توجه این است كه؛ از آنجا كه اغلب بنی‌امیه در تضاد با حق بودند مورد نص قرار گرفته‌اند، نه از آن جهت كه از اولاد و فرزندان امیه بودند و این یقینی است كه حتی اگر شخصی از بنی‌هاشم باشد ولی در مسیر مخالفت با ذات ربوبی قدم بردارد، مورد نص الهی قرار می‌گیرد همانند ابولهب كه سوره مسد در شأن او نازل شده است و این قانون اختصاص به زمان گذشته ندارد و در تمام زمانها ساری و جاری است، بدین معنی كه حتی در این زمان هم اگر كسی بر عقیده بنی‌امیه باشد و عمل نماید، مشمول لعن الهی واقع خواهد شد و یا اگر از لحاظ عقیده و عمل، با اهلبیت (علیهم السلام)‌ همراه باشد از پیروان آنان شمرده خواهد شد. و این مطلب از فرمایش مولی الموحدین علی u  به خوبی برمی‌آید كه فرمودند: راضی بودن و ناراضی بودن، مردم را در سلك یك امت و گروه جمع می‌كند، همان گونه كه در قبیلة ثمود در جریان كشتن ناقه صالح  u قاتل یك نفر بود كه آن اشتر را كرد ولی عذاب الهی بر همة آنان نازل شد، چون همه آنان به فعل او راضی بودند.[9] پس ملائك خوب و بد بودن اطاعت و عصیان است نه نژاد و از فلان قوم و قبیله بودن چنان كه خداوند متعال، خطاب به حضرت نوح (علیهم السلام) كه تقاضای نجات پسر معصیت كارش را نمود با عتاب می‌فرماید: «انه لیس من اهلك انه عمل غیر صالح …» وحضرت رضا  u به حسن بن‌جهم فرمودند: «او واقعاً پسر نوح بود ولكن چون از اطاعت الهی سرباز زد خداوند او را از فرزندی نوح خارج ساخت و همین گونه است كه اگر كسی از ما بنی‌هاشم باشد اطاعت خداوند نكند از ما نیست و توچون اطاعت الهی نمودی از ما اهلبیت خواهی بود، همان گونه كه  در مورد سلمان فارسی خطاب سلمان منّا اهل البیت صادر شد».

مؤید دیگر از قرآن كریم است كه می‌فرماید: «انما المؤمنون اخوة».[10] یعنی ایمان موجب اخوت می‌شود و عدم آن موجب قطع اخوت می‌شود، هر چند برادر امام و فرزند امام باشد.

قضیه برخورد حضرت علی  u با برادرشان زید بن موسی ‌بن جعفر معروف است كه او خدمت آن حضرت رسید و سلام كرد، حضرت جواب سلام او را ندادند، عرض كرد: من پس پدرتان هستم چرا جواب سلام مرا نمی‌دهید؟ حضرت پاسخ دادند تا زمانی برادر من هستی كه اطاعت الهی داشته باشی و چون  عصیان الهی كردی دیگر بین من و تو برادری نخواهد بود.[11]

مؤید دیگر، فردی است از بنی‌امیه به نام سعد بن عبد الملك كه از اولاد مروان است و امام باقر  u به او لقب سعدالخیر دادند. روزی سعد بر آنحضرت وارد شد در حالی كه همچون مادر فرزند از دست داده گریه می‌كرد، حضرت از او علی گریه را جویا شدند پاسخ داد: چگونه گریه نكنم و حال  این كه من از شجره ملعونه هستم، حضرت به او فرمودند: تو از بنی‌امیه نیستی تو از ما هستی تو مگر قرآن نخواندی و این آیه شریفه را نشنیدی كه از قول حضرت ابراهیم حكایت می‌كند كه فرمود «فمن تبعنی فانه منی»[12] آن كه از من پیروی كند از من است.[13]

در نتیجه این كه؛ اگر مراد از بنی‌امیه؛ آن گروهی باشد كه در جهت غصب خلافت اهلبیت (علیهم السلام) حركت كرده‌اند، خروج امثال خالد بن ‌العاص، محمد بن ‌ابی ‌حذیفه و … خروج تخصصی خواهد بود، یعنی داخل بنی امیه نبوده‌اند تا گفته شود به چه دلیل استثنا شده‌اند و اگر خروج تخصصی را هم نپذیریم، آیه شریفه و فقره زیارت عاشورا به این روایات مذكور، تخصیص خورده است و از این قبیل در قرآن زیاد است.

 

«والسّلام»